همه مقالات تخصصی

strace برای ادمین‌ها: ببینید برنامه واقعاً چه فایل و اتصالی را باز می‌کند

با strace فراخوانی‌های سیستمی یک پروسه را ردگیری کنید و خطاهای ENOENT و EACCES را پیدا کنید، بی‌آنکه برنامه را عوض کنید.

strace برای ادمین‌ها: ببینید برنامه واقعاً چه فایل و اتصالی را باز می‌کند

وقتی برنامه‌ای بدون پیام روشن خطا می‌دهد یا گیر می‌کند، strace نشان می‌دهد در سطح سیستم‌عامل چه می‌خواهد: کدام فایل، کدام سوکت، کدام اجازه. این راهنما فقط ایمن‌ترین و پرکاربردترین حالت‌ها را می‌گوید.

۱. اجرای ساده

sudo apt install strace
strace -f -tt -T -o /tmp/trace.txt your-command

گزینهٔ -f پروسه‌های فرزند را هم دنبال می‌کند، -tt زمان دقیق می‌گذارد، -T مدت هر فراخوانی را نشان می‌دهد و -o خروجی را در فایل می‌ریزد.

۲. چسبیدن به پروسهٔ در حال اجرا

sudo strace -f -p 1234 -e trace=file,network -o /tmp/trace.txt

با -p به PID موجود وصل می‌شوید. فیلتر -e trace=file فقط فراخوانی‌های مربوط به فایل را نگه می‌دارد تا خروجی غرق نشود. با Ctrl+C جدا می‌شوید.

۳. دنبال چه بگردید

grep -E 'ENOENT|EACCES|ECONNREFUSED' /tmp/trace.txt | head

ENOENT یعنی فایل یا مسیر وجود ندارد، EACCES یعنی اجازه کافی نیست و ECONNREFUSED یعنی مقصد اتصال را نپذیرفته. معمولاً آخرین خطا قبل از توقف برنامه سرنخ اصلی است. برای مشکل محدودیت فایل باز، Too many open files را ببینید.

۴. خلاصهٔ آماری

sudo strace -c -f -p 1234

گزینهٔ -c پس از قطع، جدول تعداد و زمان هر فراخوانی را می‌دهد؛ برای فهمیدن اینکه وقت صرف خواندن دیسک است یا شبکه مفید است.

۵. احتیاط روی سرور زنده

strace سرعت پروسه را به‌شدت کم می‌کند. روی سرویس شلوغ فقط چند ثانیه و با فیلتر استفاده کنید. فایل خروجی ممکن است مسیرها و دادهٔ حساس داشته باشد؛ آن را جایی عمومی نگذارید. اگر مشکل شبکه است، tcpdump مکمل خوبی است.

۶. مثال توضیحی، نه اندازه‌گیری واقعی

فرض کنید برنامه‌ای بالا نمی‌آمد و فقط پیام «failed to start» می‌داد. strace نشان داد قبل از خروج، openat روی یک فایل تنظیمات با ENOENT شکست خورده. با ساختن همان فایل مشکل حل شد. این سناریو فقط برای توضیح است، نه اندازه‌گیری واقعی.

۷. اشتباه‌های رایج

  • رها کردن strace روی سرویس شلوغ برای مدت طولانی.
  • فراموش کردن -f و از دست دادن فرزندان.
  • انتشار خروجی بدون بررسی دادهٔ حساس.
  • تفسیر هر ENOENT به‌عنوان خطا؛ بعضی کاملاً طبیعی‌اند.

۸. پرسش‌های متداول

strace امن است؟ فقط می‌خواند، ولی سرعت پروسه را کم می‌کند و ممکن است رفتار زمان‌بندی را عوض کند.

باید root باشم؟ برای پروسه‌های کاربر دیگر یا سرویس‌ها بله.

جای ltrace یا gdb را می‌گیرد؟ نه؛ strace فقط مرز برنامه و هسته را نشان می‌دهد.

۹. چک‌لیست سریع

  1. strace نصب است.
  2. با -f و -o اجرا یا وصل شدم.
  3. فیلتر مناسب گذاشتم.
  4. ENOENT و EACCES را جست‌وجو کردم.
  5. پس از کار، strace را جدا کردم و فایل را پاک کردم.

اگر برای بررسی عملکرد یا نگهداری سرور به همکاری نیاز دارید، محدودهٔ خدمات مدیریت سرور را ببینید.

راهنماهای بیشتر سرور و وردپرس در آرشیو مقالات جمع شده‌اند.

منابع رسمی

strace(1) man page · strace project site