فشردهسازی فایلهای متنی و اجازهٔ کشکردن داراییهای ایستا توسط مرورگر دو مورد از ارزانترین بهبودهای سرعت در وبسرور است. اگر بیدقت انجام شوند میتوانند CSS کهنه به بازدیدکننده بدهند یا فایل را بیدلیل دوبار فشرده کنند. این راهنما پیکربندی متعادل gzip، هدرهای کش برای فایلهای ایستا، پرهیز از محتوای کهنه و بررسی همهچیز با curl را نشان میدهد. دستورها از مستندات nginx و MDN آمدهاند؛ روی سرور شما اجرایشان نکردهام.
۱. gzip را برای متن فعال کنید
فقط نوعهایی را فشرده کنید که سود میبرند: HTML، CSS، JavaScript، JSON و SVG. سطح متوسط و حداقل اندازه هزینهٔ CPU را کم نگه میدارد:
# http { } or server { }
gzip on;
gzip_comp_level 5;
gzip_min_length 1024;
gzip_vary on;
gzip_types text/css application/javascript application/json image/svg+xml text/plain;
تصاویری مثل JPEG و PNG از قبل فشردهاند، پس کنارشان بگذارید.
۲. فایلهای ایستا را کش کنید
مرورگر میتواند فایلهایی را که کم تغییر میکنند نگه دارد. برای داراییهای نسخهدار مدت بلند و برای سند ورودی no-cache بگذارید:
location ~* \.(?:css|js|woff2|svg|jpg|jpeg|png|webp|avif)$ {
expires 30d;
add_header Cache-Control "public, max-age=2592000, immutable";
access_log off;
}
location = /index.html { add_header Cache-Control "no-cache"; }
کش بلند فقط وقتی امن است که نام فایل با هر انتشار عوض شود، مثلاً با نسخه یا هش.
۳. با curl بسنجید
نحو را تست و reload کنید و هدرهای واقعی پاسخ و اندازه را ببینید:
sudo nginx -t && sudo systemctl reload nginx
curl -sI -H 'Accept-Encoding: gzip' https://example.com/style.css | grep -i -E 'content-encoding|cache-control|vary|expires'
curl -s -o /dev/null -w '%{size_download} bytes\n' -H 'Accept-Encoding: gzip' https://example.com/style.css
هم ظاهرشدن Content-Encoding: gzip و هم مطابقت Cache-Control با منظور خودتان را بررسی کنید.
۴. نکتههای وردپرس و CDN
در وردپرس ممکن است افزونهٔ کش از قبل چند هدر بگذارد، پس یک چیز را دوبار تنظیم نکنید. CDN جلوی سایت هم ممکن است فشرده و کش کند؛ ببینید کدام لایه پاسخ میدهد. برای سرعت صفحه راهنمای TTFB و برای رفتار Cloudflare راهنمای Cloudflare را ببینید.
۵. اشتباههای رایج
مشکلهای معمول اینهاست:
gzip_types image/jpeg image/png; # already compressed: wastes CPU
expires 1y on files whose names never change # visitors keep stale CSS/JS
add_header inside a child location # replaces headers inherited from the parent
بعد از استقرار نسخهٔ دارایی را بالا ببرید تا بازدیدکنندگان فایل تازه را بگیرند و هدرها را با روش تستشدهٔ بالا زیر نظر داشته باشید.
۶. مثال توضیحی، نه اندازهگیری واقعی
فرض کنید سایتی (ساختگی) شیوهنامهٔ اصلیاش ۲۰۰ کیلوبایت است. با gzip حجم انتقال به کسری از آن میرسد و هدر کش ۳۰ روزه یعنی بازدیدکنندههای برگشتی آن را از مرورگر بارگیری میکنند. بعد از بازطراحی فایل با نسخهٔ جدید تغییر نام میدهد، پس هیچکس سبک قدیمی را نمیبیند.
۷. اشتباههای رایج
- فشردهکردن تصاویر از قبل فشرده.
- کش بلند روی فایلهای بدون نسخه.
- تنظیم هدر در دو لایه.
- add_header در location فرزند بدون تکرار هدرهای لازم.
- تستنکردن با curl.
- فراموشی بالا بردن نسخه در انتشار.
۸. پرسشهای متداول
چه سطح gzip؟ سطح ۴ تا ۶ تعادل خوبی است.
brotli بهتر است؟ اغلب بهتر فشرده میکند ولی ماژول اضافه میخواهد؛ gzip پایهٔ امن است.
immutable چه میکند؟ به مرورگر میگوید فایل در طول عمرش تغییر نمیکند، پس revalidate نمیکند.
بعد از انتشار چطور بازخوانی را اجبار کنم؟ نام فایل یا رشتهٔ نسخه را عوض کنید.
۹. چکلیست سریع
- gzip را برای نوعهای متنی فعال کنید.
- نوعهای تصویر را کنار بگذارید.
- برای دارایی نسخهدار کش بلند بگذارید.
- برای سند ورودی no-cache بگذارید.
- nginx -t و reload بزنید.
- هدرها را با curl بسنجید.
- در انتشار نسخه بدهید.
اگر برای بررسی عملکرد یا نگهداری سرور به همکاری نیاز دارید، محدودهٔ خدمات مدیریت سرور را ببینید.
راهنماهای بیشتر سرور و وردپرس در آرشیو مقالات جمع شدهاند.
منابع رسمی
nginx: ngx_http_gzip_module · nginx: ngx_http_headers_module · MDN: HTTP caching · MDN: Cache-Control
