همه مقالات تخصصی

بررسی کندی سرور لینوکس با vmstat؛ خواندن ستون‌های r، b، si، so و wa

راهنمای عملی خواندن خروجی vmstat برای تشخیص کمبود CPU، فشار حافظه، swap و انتظار دیسک روی سرور لینوکس.

بررسی کندی سرور لینوکس با vmstat؛ خواندن ستون‌های r، b، si، so و wa

وقتی سایت کند می‌شود، قبل از حدس زدن علت بهتر است یک تصویر کوتاه از وضعیت سرور بگیرید. دستور vmstat همین کار را با یک خط خروجی در هر ثانیه انجام می‌دهد و نشان می‌دهد مشکل از CPU، حافظه، swap یا دیسک است.

۱. اجرای درست دستور

خط اول vmstat میانگین از زمان بوت است و برای عیب‌یابی فعلی مفید نیست. همیشه با فاصلهٔ زمانی اجرا کنید و خط اول را نادیده بگیرید:

vmstat 1 10

۲. ستون‌های مهم

ستون r تعداد فرایندهای آمادهٔ اجرا و b فرایندهای مسدود شده در انتظار I/O است. اگر r به‌طور پایدار از تعداد هسته‌ها بیشتر باشد، CPU کم آورده است. ستون‌های si و so مقدار swap-in و swap-out هستند و عدد غیرصفر پایدار نشانهٔ فشار حافظه است.

۳. انتظار دیسک و CPU

ستون wa درصد زمانی است که CPU منتظر دیسک مانده است. wa بالا همراه با b بالا معمولاً به دیسک یا پایگاه‌داده اشاره می‌کند، نه به کمبود پردازنده. ستون‌های us و sy هم سهم برنامه و هسته را نشان می‌دهند.

۴. مثال توضیحی، نه اندازه‌گیری واقعی

فرض کنید (عدد فرضی برای توضیح) در چند خط پیاپی r برابر ۸ روی سرور ۴ هسته‌ای دیده شود و si/so صفر باشد. نتیجه: صف CPU شلوغ است و به‌جای افزودن RAM باید فرایند پرمصرف را پیدا کنید.

۵. اشتباه‌های رایج

  • خواندن خط اول خروجی به‌عنوان وضعیت فعلی.
  • نتیجه‌گیری از یک نمونهٔ تکی به‌جای چند ثانیه مشاهده.
  • یکی دانستن «حافظهٔ آزاد کم» با کمبود حافظه؛ لینوکس از حافظهٔ آزاد برای cache استفاده می‌کند.

۶. پرسش‌های متداول

آیا si و so کمی بالا مشکل است؟ اگر لحظه‌ای و کوتاه باشد نه، ولی مقدار پایدار یعنی سرور در حال swap است و باید مصرف حافظه بررسی شود.

بعد از vmstat چه ابزاری بزنم؟ برای یافتن فرایند مقصر از top یا ps و برای دیسک از iostat استفاده کنید.

۷. چک‌لیست سریع

  1. vmstat 1 10 را اجرا کنید و خط اول را نادیده بگیرید.
  2. r را با تعداد هسته‌ها مقایسه کنید.
  3. si و so را برای swap بررسی کنید.
  4. wa و b را برای مشکل دیسک ببینید.

اگر برای بررسی عملکرد یا نگهداری سرور به همکاری نیاز دارید، محدودهٔ خدمات مدیریت سرور را ببینید.

راهنماهای بیشتر سرور و وردپرس در آرشیو مقالات جمع شده‌اند.

منابع رسمی

vmstat(8) man page · Kernel memory management docs