tar ساده است، اما چند اشتباه کوچک مثل مسیر مطلق یا استخراج روی محل اصلی میتواند فایلهای زنده را بنویسد. این راهنما روشی را نشان میدهد که آرشیو را بسازید، تأیید کنید و بدون خطر بازیابی کنید.
۱. ساخت آرشیو
tar -czf site-$(date +%F).tar.gz -C /var/www example.com --exclude='*/cache/*'
گزینهٔ -C مسیر پایه را مشخص میکند تا داخل آرشیو مسیر مطلق نباشد. --exclude پوشهٔ کش را کنار میگذارد. نام فایل با تاریخ ساخته شده تا بازنویسی نشود.
۲. دیدن محتوا بدون استخراج
tar -tzf site-2026-11-07.tar.gz | head
این دستور فقط فهرست را میخواند. اگر خروجی با آنچه انتظار داشتید نمیخواند، قبل از هر استخراج متوقف شوید.
۳. checksum برای اطمینان
sha256sum site-2026-11-07.tar.gz > site-2026-11-07.tar.gz.sha256
sha256sum -c site-2026-11-07.tar.gz.sha256
خروجی OK یعنی فایل همان است که ساخته شد. فایل checksum را جدا از آرشیو، مثلاً در مقصد دیگر، نگه دارید تا هر دو با هم خراب نشوند.
۴. بازیابی در مسیر آزمایشی
mkdir /tmp/restore-test
tar -xzf site-2026-11-07.tar.gz -C /tmp/restore-test
همیشه اول در پوشهٔ خالی استخراج کنید و بعد منتقل کنید. اگر با root استخراج میکنید، -p مالکیت و مجوزها را حفظ میکند. برای انتقال به سرور دیگر از rsync با dry-run هم میتوانید استفاده کنید.
۵. پیدا کردن فایلهای مناسب آرشیو
برای انتخاب فایلهای قدیمی یا بزرگ پیش از آرشیو، find و xargs امن مفید است. آرشیو بدون تست بازیابی ارزش نهایی ندارد.
۶. مثال توضیحی، نه اندازهگیری واقعی
فرض کنید آرشیوی در انتقال بین دو سرور خراب شد. sha256sum -c در مقصد FAILED نشان داد و بهجای شناسایی دیرهنگام در روز بحران، فایل دوباره منتقل شد. این سناریو فقط برای توضیح است، نه اندازهگیری واقعی.
۷. اشتباههای رایج
- استخراج مستقیم روی مسیر زندهٔ سایت.
- نگهداشتن checksum کنار همان آرشیو در همان دیسک.
- ساخت آرشیو با مسیر مطلق.
- هرگز تست نکردن بازیابی.
۸. پرسشهای متداول
tar.gz یا tar.xz؟ gzip سریعتر و xz فشردهتر است؛ برای پشتیبان روزانه معمولاً gzip کافی است.
sha256sum از کجا نصب شود؟ جزو coreutils است و معمولاً از قبل وجود دارد.
آیا checksum جلوی دستکاری را میگیرد؟ فقط خرابی و تغییر را نشان میدهد؛ امضای دیجیتال موضوع جداست.
۹. چکلیست سریع
- آرشیو با -C و بدون مسیر مطلق ساخته شد.
- فهرست با tar -t بررسی شد.
- checksum ساخته و جدا نگهداری شد.
- در پوشهٔ خالی استخراج و تست شد.
- فایلهای موقت پاک شدند.
اگر برای بررسی عملکرد یا نگهداری سرور به همکاری نیاز دارید، محدودهٔ خدمات مدیریت سرور را ببینید.
راهنماهای بیشتر سرور و وردپرس در آرشیو مقالات جمع شدهاند.
