وقتی df میگوید دیسک پر است، قدم بعدی پیدا کردن محل مصرف فضاست. دستور du اندازهٔ پوشهها را نشان میدهد و ncdu همان کار را بهصورت تعاملی انجام میدهد.
۱. فهرست سنگینترین پوشهها
با گزینهٔ -x از عبور به فایلسیستمهای دیگر جلوگیری میکنید تا نتیجه با df همخوان بماند:
du -xh --max-depth=1 /var | sort -rh | head -n 10
۲. استفادهٔ تعاملی از ncdu
ncdu پوشهها را اسکن میکند و با کلیدهای جهتنما میتوان وارد هر پوشه شد. اگر نصب نیست، از مخزن توزیع نصب کنید و فقط روی مسیر مشکوک اجرا کنید:
ncdu -x /var
۳. فضای اشغالشده ولی نامرئی
اگر مجموع du با df نمیخواند، ممکن است فایلی حذف شده ولی هنوز توسط یک فرایند باز باشد. با lsof میتوان فایلهای حذفشدهٔ باز را دید و سپس سرویس مربوط را ریاستارت کرد.
lsof +L1
۴. مثال توضیحی، نه اندازهگیری واقعی
فرض کنید (عدد فرضی) در /var پوشهٔ log حدود ۳۰ گیگابایت باشد. پیش از حذف، فایلها را بخوانید و چرخش لاگ را درست کنید، نه اینکه کورکورانه پاک کنید.
۵. اشتباههای رایج
- اجرای du روی / بدون -x.
- حذف فایل لاگ فعال بهجای خالیکردن یا تنظیم logrotate.
- نادیده گرفتن inodeها وقتی فضا هست ولی خطای پر بودن میآید.
۶. پرسشهای متداول
چرا du و df اعداد متفاوتی میدهند؟ فایلهای حذفشدهٔ باز، snapshotها و بلوکهای رزرو باعث تفاوت میشوند.
ncdu روی سرور زنده امن است؟ اسکن I/O مصرف میکند؛ در ساعت پرترافیک روی مسیر محدود اجرا کنید.
۷. چکلیست سریع
- ابتدا df -h را ببینید.
- du -xh را روی مسیر مشکوک اجرا کنید.
- در صورت نیاز ncdu بزنید.
- lsof +L1 را برای فایل حذفشدهٔ باز بررسی کنید.
اگر برای بررسی عملکرد یا نگهداری سرور به همکاری نیاز دارید، محدودهٔ خدمات مدیریت سرور را ببینید.
راهنماهای بیشتر سرور و وردپرس در آرشیو مقالات جمع شدهاند.
