بعضی مشکلها در لاگ برنامهها دیده نمیشوند، چون از هسته میآیند: خطای دیسک، کمبود حافظه یا قطع کابل شبکه. دستور dmesg بافر پیامهای هسته را نشان میدهد. خواندن آن اولین قدم برای مشکلات سختافزاری و منابع است.
۱. خواندن پایه
sudo dmesg -T --level=err,warn | tail -50
sudo dmesg -w
گزینهٔ -T زمان قابلخواندن میدهد و --level سطح پیام را فیلتر میکند. گزینهٔ -w پیامهای تازه را زنده نشان میدهد. روی بعضی سیستمها خواندن برای کاربر عادی بسته است و sudo لازم است.
۲. خطای دیسک
sudo dmesg -T | grep -iE 'I/O error|ext4-fs error|xfs|Remounting filesystem read-only'
پیام I/O error یا تغییر فایلسیستم به فقطخواندنی علامت جدی است. فوراً بکاپ بگیرید و سلامت دیسک را با smartctl ببینید. اگر RAID دارید، وضعیت آرایه را هم بررسی کنید.
۳. OOM و حافظه
sudo dmesg -T | grep -iE 'out of memory|killed process'
این پیامها نشان میدهند هسته کدام پروسه را بهخاطر کمبود حافظه کشته است. دلیل و رفع آن را در راهنمای OOM Killer ببینید. زمان وقوع را با لاگ برنامه مقایسه کنید.
۴. شبکه و سختافزار
sudo dmesg -T | grep -iE 'link is down|link is up|nic|firmware'
قطع و وصل شدن لینک شبکه یا خطای firmware کارت شبکه در اینجا دیده میشود. تکرار زیاد link down معمولاً کابل، پورت سوییچ یا کارت را نشان میدهد. برای مرور بیشتر شبکه دستور ip را ببینید.
۵. محدودیتها
بافر dmesg حجم محدودی دارد و پیامهای قدیمی جایگزین میشوند، پس بعد از ریستارت یا زمان طولانی ممکن است نباشند. برای تاریخچهٔ بعد از ریستارت از journalctl -k -b -1 استفاده کنید و راهنمای journalctl را ببینید. زمانهای گزینهٔ -T بعد از خواب سیستم ممکن است کمی نادقیق باشد.
۶. مثال توضیحی، نه اندازهگیری واقعی
فرض کنید سرور هر چند روز یک بار سرویس دیتابیس را از دست میداد. dmesg نشان داد هسته پروسهٔ mysqld را در زمان مشخصی بهخاطر کمبود حافظه کشته است. پس از کمکردن مصرف حافظه و تنظیم سقف، تکرار نشد. این سناریو فقط برای توضیح است، نه اندازهگیری واقعی.
۷. اشتباههای رایج
- نگاه نکردن به dmesg وقتی لاگ برنامه چیزی نشان نمیدهد.
- نادیدهگرفتن I/O error بهعنوان نویز.
- فرض اینکه dmesg بعد از ریستارت همهچیز دارد.
- دقیق دانستن کامل زمان -T.
۸. پرسشهای متداول
چرا dmesg خالی است؟ ممکن است دسترسی لازم نباشد یا بافر پاک شده باشد.
dmesg با journalctl -k چه فرقی دارد؟ journalctl تاریخچه را بین ریستارتها نگه میدارد.
I/O error همیشه دیسک خراب است؟ نه؛ ممکن است کابل یا کنترلر باشد.
۹. چکلیست سریع
- dmesg با sudo اجرا شد.
- سطح err و warn فیلتر شد.
- پیام دیسک و OOM بررسی شد.
- زمان با لاگ برنامه مقایسه شد.
- تاریخچه با journalctl -k بررسی شد.
اگر برای بررسی عملکرد یا نگهداری سرور به همکاری نیاز دارید، محدودهٔ خدمات مدیریت سرور را ببینید.
راهنماهای بیشتر سرور و وردپرس در آرشیو مقالات جمع شدهاند.
منابع رسمی
dmesg manual page · journalctl manual page · Linux kernel: sysctl kernel (dmesg_restrict)
